|

รากฟัน – ส่วนสำคัญที่ซ่อนอยู่ใต้เหงือก

เวลาที่เราพูดถึงคำว่า “ฟัน” ภาพที่หลายคนนึกออกมักเป็นฟันสีขาวเรียงตัวสวย ที่เห็นเวลายิ้มออกมา แต่รู้ไหมว่า ฟันของเรายังมีอีกส่วนหนึ่งที่สำคัญไม่แพ้กัน เพียงแค่ซ่อนตัวอยู่ใต้เหงือกเท่านั้นเอง ส่วนที่ว่านี้คือ “รากฟัน” (Tooth Root) — ตัวเล็ก ๆ ที่คอยยึดให้ฟันของเรามั่นคงอยู่ในที่ของมัน

ถ้าจะเปรียบให้เห็นภาพง่าย ๆ รากฟันก็เหมือน “รากไม้” ที่แผ่กระจายอยู่ใต้ดิน คอยยึดลำต้นให้ตั้งมั่นแข็งแรง ฟันของเราก็เช่นกัน หากไม่มีราก ฟันก็จะไม่สามารถยึดติดอยู่กับขากรรไกรได้แน่น และคงอยู่กับเราได้ยาวนานอย่างทุกวันนี้

ส่วนประกอบของรากฟัน

ถึงแม้เราจะมองไม่เห็นรากฟัน แต่ภายในก็มีโครงสร้างที่ซับซ้อนและน่าทึ่งมากทีเดียว

ซีเมนต์เคลือบรากฟัน (Cementum)

เป็นชั้นคล้ายเคลือบฟัน แต่บางกว่าและมีสีเหลือง ทำหน้าที่หุ้มรากฟัน ช่วยให้เอ็นยึดฟัน (periodontal ligament) เกาะติดกับกระดูกขากรรไกรได้แน่น

เอ็นยึดฟัน (Periodontal ligament)

เป็นเส้นใยเล็ก ๆ ที่ยึดรากฟันกับกระดูกเบ้าฟัน ทำหน้าที่ซับแรงเคี้ยว ลดแรงกระแทก และทำให้ฟันมีความยืดหยุ่นเล็กน้อย

โพรงประสาทฟัน (Pulp canal)

เป็นส่วนต่อเนื่องจากโพรงประสาทฟันในตัวฟัน มีเส้นเลือดและเส้นประสาทวิ่งลงไปเลี้ยงรากฟัน

หน้าที่ของรากฟัน

ยึดฟันให้ติดแน่นกับขากรรไกร

รองรับแรงบดเคี้ยว

ส่งผ่านความรู้สึก (เช่น ปวดหรือเสียวฟัน) ผ่านเส้นประสาท

มีหลอดเลือดเลี้ยง ทำให้ฟันยังมีชีวิต

ปัญหาที่พบบ่อยในรากฟัน

รากฟันแม้จะซ่อนอยู่ แต่ก็อาจมีปัญหาได้เช่นกัน

ฟันร้าวหรือรากฟันแตก

มักเกิดจากการกระแทกหรือแรงบดเคี้ยวรุนแรง

โรคปริทันต์ (Periodontitis)

การอักเสบของเหงือกและเอ็นยึดฟัน ทำให้รากฟันและกระดูกละลาย ฟันโยก

การติดเชื้อที่โพรงประสาทรากฟัน

เกิดจากฟันผุที่ลุกลามถึงโพรงประสาท ทำให้มีอาการปวด บวม หรือเกิดหนอง

รากฟันละลาย (Root resorption)

ภาวะที่รากฟันสั้นลงหรือละลายไปเอง พบได้ในบางโรคหรือบางกรณีหลังจัดฟัน

แนวทางการรักษา

เมื่อรากฟันมีปัญหา ทันตแพทย์จะประเมินความเสียหายและเลือกแนวทางที่เหมาะสมที่สุด

  • รักษารากฟัน (Root canal treatment) หากมีการติดเชื้อหรืออักเสบ ทันตแพทย์จะทำความสะอาดโพรงประสาทและใส่วัสดุอุดถาวรในรากฟัน
  • การถอนฟัน ในกรณีที่รากฟันเสียหายรุนแรงจนไม่สามารถรักษาได้
  • การทำรากฟันเทียม (Dental implant) ใช้ทดแทนฟันที่สูญเสียรากไปแล้ว เพื่อให้การบดเคี้ยวและรอยยิ้มกลับมาใกล้เคียงธรรมชาติ

บทความอื่นๆ

  • | |

    สีฟัน: จากความเชื่อโบราณสู่ค่านิยมปัจจุบัน

    บทความนี้นำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับสีฟันในมุมมองต่างๆ ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยครอบคลุมประเด็นสำคัญดังนี้: ความเชื่อเรื่องสีฟันในอดีต ในอดีต ชาวไทยมีความเชื่อว่าฟันดําหรือฟันสีนิลเป็นสิ่งที่สวยงามและแสดงถึงความแข็งแรงของฟัน การมีฟันดําถือเป็นสิ่งที่พึงปรารถนา ดังปรากฏในวรรณคดีไทยที่มักชมความงามของฟันดําว่า “พิศฟันรันเรียงเรียบ เป็นระเบียบเปรียบแสงนิล”ชาวไทยในสมัยก่อนมีวิธีการทําให้ฟันดําด้วยการเคี้ยวหมาก ซึ่งนอกจากจะทําให้ฟันมีสีดําแล้ว ยังเชื่อว่าช่วยรักษาสุขภาพช่องปากอีกด้วย การเปลี่ยนแปลงความนิยมสู่ฟันขาว ความนิยมฟันดําเริ่มเปลี่ยนแปลงในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อมีการติดต่อกับชาวตะวันตกมากขึ้น พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเริ่มขัดพระทนต์ให้ขาวตามแบบฝรั่งเมื่อเสด็จประพาสยุโรปครั้งแรกในปี พ.ศ. 2440ต่อมาในสมัยรัชกาลที่ 6 ความนิยมฟันขาวยิ่งชัดเจนขึ้น โดยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงประกาศว่า “ทรงนิยมฟันขาวและชังคนฟันดํา” เทรนด์สีฟันในปัจจุบัน ปัจจุบัน ฟันขาวเป็นที่นิยมอย่างแพร่หลาย โดยเฉพาะในกลุ่มวัยรุ่นและคนทํางาน การจัดฟันกลายเป็นเทรนด์ยอดนิยม และสียางจัดฟันก็มีส่วนช่วยเสริมบุคลิกภาพ สีฟันตามธรรมชาติ สีฟันตามธรรมชาติมีความหลากหลายและไม่จำเป็นต้องเป็นสีขาวสว่างเสมอไป โดยทั่วไปแล้ว สีฟันธรรมชาติมีตั้งแต่สีขาวอมเทาไปจนถึงสีขาวอมเหลือง ปัจจัยที่กำหนดสีฟันตามธรรมชาติมีดังนี้: สีฟันที่พบบ่อยตามธรรมชาติคือสีเหลืองอ่อน ซึ่งไม่ได้หมายความว่าฟันไม่แข็งแรง แต่กลับเป็นสัญญาณของฟันที่แข็งแรงและมีการป้องกันที่ดี การดูแลและพิจารณาฟอกสีฟัน ก่อนพิจารณาฟอกสีฟัน ควรเข้าใจว่าสีฟันตามธรรมชาติไม่จำเป็นต้องขาวสว่าง…

  • | |

    การอุดฟัน: วิธีรักษาฟันผุที่ช่วยคืนสุขภาพและความสวยงามให้ฟัน

    การอุดฟันเป็นวิธีการรักษาฟันผุที่มีประสิทธิภาพและได้รับความนิยมอย่างแพร่หลาย โดยทันตแพทย์จะกำจัดเนื้อฟันที่ผุออก และเติมเต็มช่องว่างด้วยวัสดุอุดฟัน เพื่อป้องกันการลุกลามของฟันผุและคืนรูปร่างการใช้งานของฟันให้เหมือนเดิม ขั้นตอนการอุดฟัน วัสดุที่ใช้ในการอุดฟัน วัสดุอุดฟันมีหลากหลายประเภท โดยแต่ละชนิดมีคุณสมบัติแตกต่างกัน แต่ในปัจจุบันวัสดุยอดนิยมคือ คอมโพสิตเรซิน เนื่องจากมีสีใกล้เคียงกับสีฟันธรรมชาติ ข้อดีของคอมโพสิตเรซิน อย่างไรก็ตาม คอมโพสิตเรซินมีข้อเสียในเรื่องความแข็งแรงที่น้อยกว่า และอาจเปลี่ยนสีเมื่อใช้งานไปนานๆ ดังนั้น การเลือกใช้วัสดุต้องพิจารณาจากตำแหน่งของรอยผุ ความต้องการด้านความงาม และคำแนะนำจากทันตแพทย์

  • ฟัน – ฟ ฟันสะอาดจัง

    เวลาที่เราพูดถึงคำว่า ‘ฟัน’ ภาพที่นึกออกก็มักจะเป็นฟันสีขาวที่เราเห็นเวลาอ้าปากยิ้มออกมา แต่ความจริงแล้ว ฟันไม่ได้มีแค่ส่วนที่เราเห็น เวลายิ้มออกมาเท่านั้น ส่วนที่โผล่พ้นเหงือกขึ้นมา เราเรียกว่า ‘ตัวฟัน’ ซึ่งทำหน้าที่บด เคี้ยว และสร้างรอยยิ้มที่สวยงาม ขณะเดียวกันยังมีอีกส่วนหนึ่งซ่อนอยู่ใต้เหงือกที่คอยยึดเหนี่ยวและทำให้ตัวฟันมั่นคงแข็งแรง นั่นก็คือ ‘รากฟัน’ แต่ในบทความนี้ เราจะเน้นไปที่ ‘ตัวฟัน’ ที่เราเห็นกันทุกวัน ว่าอะไรคือสิ่งที่ทำให้ฟันแข็งแรงและสวยงาม เราจะดูแลรักษาอย่างไรให้ฟันคงทนไปได้นาน และหากวันหนึ่งฟันของเราสูญเสียความแข็งแรงไป จะเกิดอะไรขึ้นบ้าง สาเหตุคืออะไร รวมถึงแนวทางการรักษาที่สามารถช่วยให้รอยยิ้มกลับมาสวยได้อีกครั้ง ส่วนประกอบของตัวฟัน ตัวฟัน ที่เราเห็นสามารถมองเห็นเป็นสีขาวและเงางามนั้น แบ่งออกเป็นชั้นต่าง ๆ ได้ตามลักษณะและคุณสมบัติออกเป็น 3 ชั้น ได้แก่ เคลือบฟัน เนื้อฟัน และ โพรงประสาทฟัน เคลือบฟัน (Enamel)…

  • รู้จักฟัน: กุญแจสำคัญสู่สุขภาพช่องปากที่ดี

    ฟันเป็นอวัยวะสำคัญที่หลายคนอาจมองข้าม แต่ในความเป็นจริงแล้ว ฟันมีบทบาทสำคัญในชีวิตประจำวันของเรา ทั้งในด้านการบดเคี้ยวอาหาร การช่วยในการออกเสียง และการเสริมสร้างบุคลิกภาพให้ดูดี นอกจากนี้ ฟันยังเป็นส่วนหนึ่งของระบบร่างกายที่เชื่อมโยงกับสุขภาพโดยรวม หากฟันหรือช่องปากเกิดปัญหา เช่น ฟันผุ หรือโรคเหงือก อาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพร่างกายได้ เช่น การติดเชื้อ หรือโรคหัวใจ การดูแลสุขภาพฟันให้แข็งแรงเริ่มต้นจากการทำความเข้าใจโครงสร้างของฟัน เพราะเมื่อเรารู้จักฟันของเราดีแล้ว เราจะสามารถระบุสาเหตุของปัญหาที่เกิดขึ้น เช่น ฟันผุ เหงือกอักเสบ หรือปัญหารากฟันได้อย่างถูกต้อง และสามารถเลือกวิธีการดูแลหรือรักษาได้อย่างเหมาะสม ดังนั้น การเรียนรู้เกี่ยวกับโครงสร้างและหน้าที่ของฟันจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ทุกคนควรให้ความสนใจ โครงสร้างของฟันแบ่งออกเป็นสองส่วนหลัก ได้แก่ ตัวฟัน และ รากฟัน โดยแต่ละส่วนมีหน้าที่และความสำคัญเฉพาะตัว ดังนี้: การเข้าใจโครงสร้างและหน้าที่ของแต่ละส่วนในฟันช่วยให้เราตระหนักถึงความสำคัญของการดูแลรักษาฟันอย่างถูกวิธี เช่น การแปรงฟัน การใช้ไหมขัดฟัน และการตรวจสุขภาพช่องปากเป็นประจำ เพราะหากเรารู้จักโครงสร้างของฟันดีพอ เราจะสามารถระบุปัญหาสุขภาพช่องปากได้ตั้งแต่เนิ่นๆ…

  • | |

    วีเนียร์: ทางเลือกเพื่อรอยยิ้มที่สมบูรณ์แบบ

    รอยยิ้มที่สวยงามเป็นสิ่งที่หลายคนต้องการ แต่ปัญหาฟันเหลือง ฟันบิ่น ฟันห่าง หรือรูปร่างฟันที่ไม่สมบูรณ์ อาจส่งผลต่อความมั่นใจ วีเนียร์จึงเป็นหนึ่งในทางเลือกด้านทันตกรรมที่ได้รับความนิยม ช่วยปรับปรุงรอยยิ้มให้ดูสวยงามและเป็นธรรมชาติ วีเนียร์คืออะไร และเหมาะกับใคร? วีเนียร์ (Dental Veneer) คือแผ่นบางที่ทำจากวัสดุเซรามิกหรือคอมโพสิต ติดบริเวณด้านหน้าของฟันเพื่อแก้ไขปัญหาทางด้านความงาม วีเนียร์เหมาะสำหรับผู้ที่มีปัญหาต่อไปนี้ ประเภทของวีเนียร์ วีเนียร์มี 2 ประเภทหลัก ได้แก่ เซรามิกวีเนียร์ คอมโพสิตวีเนียร์ ข้อควรระวัง: อาหารและเครื่องดื่มที่มีสีเข้ม เช่น กาแฟ ชา หรือไวน์แดง อาจทำให้คอมโพสิตวีเนียร์เปลี่ยนสีได้ ขั้นตอนการทำวีเนียร์ การทำวีเนียร์โดยทั่วไปจะเข้าพบทันตแพทย์ประมาณ 2-3 ครั้ง 1. การวางแผนการรักษา 2. การเตรียมฟันและพิมพ์ฟัน 2. การติดวีเนียร์ การดูแลรักษาวีเนียร์…

  • ฟันผุ: เรื่องเล็กๆ ที่ไม่ควรมองข้าม

    ฟันผุเป็นปัญหาสุขภาพช่องปากที่พบบ่อยในทุกช่วงวัย แม้จะดูเหมือนเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่หากปล่อยไว้โดยไม่ได้รับการดูแล อาจนำไปสู่ปัญหาสุขภาพที่รุนแรงขึ้นได้ ฟันผุเกิดจากแบคทีเรียในช่องปากที่ทำปฏิกิริยากับน้ำตาลและแป้งในอาหาร ก่อให้เกิดกรดที่ทำลายเคลือบฟันและเนื้อฟัน ส่งผลให้เกิดรูหรือโพรงในฟัน สาเหตุของฟันผุ ระยะของฟันผุ ฟันผุสามารถแบ่งออกเป็นหลายระยะตามลำดับของการทำลายฟัน ซึ่งแต่ละระยะจะมีลักษณะและการรักษาที่แตกต่างกัน ดังนี้: วิธีป้องกันฟันผุ แม้ว่า “ฟันผุ” อาจดูเหมือนเป็นเรื่องเล็ก แต่ถ้าหากปล่อยทิ้งไว้นานจนเกินไป จากฟันผุระยะเริ่มต้นที่ชั้นเคลือบฟันเล็ก ๆ ก็อาจจะลามไปจนถึงชั้นเนื้อฟัน ที่มีอาการปวดเล็ก ๆ เป็นสัญญาเตือน ให้รีบทำการดูแลรักษาง่าย ๆ ด้วยการอุดฟัน แต่ถ้าหากยังปล่อยทิ้งใว้ให้อาการปวดจะค่อย ๆ เพิ่มความรุนแรงมาก และฟันมีการผุลุกลามต่อจนถึงไปถึงโพรงประสาท ซึ่งอาจจะก่อให้เกิดโรคหัวใจ การรักษาก็จะไม่ใช่เพียงแค่การอุดฟันเพียงเท่านั้น แต่จะเป็นการรักษาด้วยการรักษารากฟัน ซึ่งใช้ระยะเวลารักษานานกว่าการอุดฟันธรรมดา ๆ หลายเท่าตัว